Mga Katotohanan Tungkol sa COVID-19 at ang mga Bakuna

To print this document, use your internet browser’s print settings to set page margins and remove the header and footer. For the best printing experience, use the Google Chrome, Firefox, or Microsoft Edge browser. 

COVID-19 

Ano ang COVID-19 at bakit napakahalaga ang pagbabakuna? 

Ang COVID-19 ay isang nakakahawang sakit na dulot ng SARS-CoV-2 coronavirus. 

Walang paraan upang malaman kung paano ka maaapektuhan ng COVID-19. Karamihan sa mga tao ay magkakaroon ng banayad na kaso, ngunit maaari itong magdulot ng malubhang sakit at kamatayan. 

Pumatay ng higit sa 990,000 katao sa Estados Unidos ang COVID-19, at ito’y naging pangunahing sanhi ng kamatayan. 

Nagkakaroon ang ilang mga tao ng matagal na COVID, at mayroon silang mga sintomas na tumatagal ng ilang linggo o buwan. 

Ang pagbabakuna para sa COVID-19 ay nakakabawas sa panganib na: 

Magkasakit ng malubha, nangangailangang ma-ospital, o mamatay sa COVID-19. 

Ikalat ang sakit sa iba at ilagay ang kanilang kalusugan at buhay sa panganib. 

Habang mas kumakalat ang COVID, mas maaari itong mag-iba o magbago, na nagreresulta sa higit pang mga variant. Ang mga variant na lubos na nakakahawa ay ang nagdulot ng halos ng lahat ng impeksyon ng COVID-19 sa Estados Unidos. 

Ang pagbabakuna sa pinakamaraming tao hangga’t maaari ay ang pinakamahusay na paraan upang mabawasan ang: 

  • Pagkalat ng COVID 

  • Posibilidad na mas mapanganib na mga variant ay bumuo sa hinaharap 

Paano ko mapoprotektahan ang aking sarili at iba pa mula sa COVID-19 hanggang sa ako ay mabakunahan? 

Kung hindi ka pa nabakunahan, dapat mong gawin ang mga sumusunod upang pangalagaan ang iyong sarili at ang mga iba pa: 

  • Magsuot ng maskara kapag nasa loob ng pampublikong lugar. 

  • Panatilihin ang pagitan na hindi bababa sa 6 na talampakan mula sa mga taong hindi nakatira sa iyong sambahayan at maaaring hindi nabakunahan. 

  • Iwasan ang matataong lugar. 

  • Iwasan ang mga lugar na hindi maganda ang bentilasyon. 

  • Hugasan nang madalas ang iyong mga kamay gamit ang sabon at tubig nang hindi bababa sa 20 segundo o gumamit ng hand sanitizer na may hindi bababa sa 60% na alkohol kung wala kang sabon at tubig. 

Magpabakuna 

Sino ang maaaring magpabakuna para sa COVID-19 at saan ako maaaring mabakunahan? 

Maaaring magpabakuna para sa COVID-19 ang lahat ng nasa edad na 5 taong gulang at mas matanda sa Estados Unidos. 

Ang mga bakuna ay libre para sa lahat — mga mamamayan at hindi mamamayan, anuman ang  katayuan sa imigrasyon. 

Hindi mo kailangan ang seguro ng kalusugan. At maraming tagapagtustos ng bakuna ang hindi nangangailangan ng anumang uri ng ID. 

Makukuha ang mga bakuna mula sa mga parmasya, opisina ng mga doktor, mga sentro ng kalusugan ng komunidad, at marami pang lokasyon. Nakatira sa loob ng 5 milya mula sa isang lugar ng pagbabakuna ang karamihan sa mga tao. 

Mayroon kang 3 paraan upang makahanap ng mga bakuna na malapit sa iyo: 

  • Pumunta sa vaccines.gov 

  • I-text ang iyong ZIP code sa 438829 

  • Tumawag sa 1-800-232-0233 

Paano ibinibigay ang mga bakuna sa COVID-19? 

Ang mga available na bakuna para sa COVID-19 ay ibinibigay bilang isang iniksyon sa itaas na bahagi ng iyong braso. 

Mabilis at halos walang sakit ang proseso dahil napakanipis ng karayom at maliit ang dosis. 

Ilang dosis ng bakuna ang kailangan ko? 

Ito ang mga inirerekomendang pangunahing dosis para sa bakuna sa COVID-19.  

  • Nangangailangan ng 2 paunang dosis ang bakunang Pfizer-BioNTech, na ibinibigay na may 21 araw na pagitan. 

  • Nangangailangan ng 2 paunang dosis ang bakunang Moderna, na ibinibigay na may 28 araw na pagitan. 

  • Nangangailangan ng 1 paunang dosis ang bakunang Janssen ng Johnson & Johnson. 

Ang mga taong may nakompromisong sistema ng imyuno ay hindi gaanong kayang labanan ang mga impeksyon at maaaring mangailangan ng higit pa sa mga inirerekomendang dosis na ito. 

Inirerekomenda din ng CDC na ang lahat ng mga nabakunahang nasa edad na 12 taong gulang at mas matanda ay kumuha ng booster na bakuna sa sandaling sila ay maging kwalipikado upang panatilihin ang kanilang proteksyon laban sa COVID-19. 

Aling mga bakuna sa COVID-19 ang available? 

  • Ang mga nasa edad na edad 5–17 taong gulang ay maaaring makakuha ng bakunang Pfizer-BioNTech. 

  • Ang mga nasa edad na 18 o mas matanda ay maaaring makakuha ng alinman sa mga bakuna sa COVID-19 na available sa Estados Unidos. 

Kung ikaw ay 18 taong gulang o mas matanda, maaari mong piliin kung aling bakuna sa COVID-19 ang kukunin. Ipinahiwatig ng CDC ang kagustuhan nito para sa publiko na kunin ang bakunang mRNA (Pfizer BioNTech at Moderna). 

Kaligtasan ng bakuna 

Ligtas ba ang mga bakuna sa COVID-19? 

Oo. Nakakatugon sa napakataas na pamantayan ng kaligtasan ng FDA at CDC ang mga bakuna sa COVID-19 na available sa Estados Unidos. 

Daan-daang milyong tao sa Estados Unidos ang ligtas na nakatanggap ng mga bakuna sa COVID-19 sa ilalim ng pinakamatinding pagsubaybay sa kaligtasan sa kasaysayan ng Estados Unidos. 

Ang mga malubhang epekto at mga reaksiyong alerhiya ay napakabihira at nangyayari lamang sa isang maliit na bilang ng mga tao. 

Walang ebidensya na ang mga bakuna sa COVID-19 ay magdudulot ng mga pangmatagalang problema sa kalusugan, gaya ng pagkabaog o kanser. 

Ang COVID-19 ay isang mas malaking banta sa iyo kaysa sa anumang panganib mula sa mga masamang epekto ng bakuna. 

Maaaring mag-iwan sa iyo ng pinsala sa puso at baga at iba pang mga kondisyon na nangangailangan ng pangmatagalang paggamot ang COVID-19. 

Mas ligtas na daan patungo sa kaligtasan sa sakit kaysa sa mismong sakit ang mga bakuna. 

Kung ikaw ay hindi hiyang sa anumang sangkap sa mga bakuna, matutulungan ka ng iyong health care provider na magpasya kung ligtas para sa iyo na makakuha ng isa sa mga bakuna. 

Ligtas ba ang mga bakuna sa COVID-19 para sa mga bata? 

Mahigpit na nasubok sa libu-libong mga bata bago binigyan ng awtorisasyon ng FDA ang mga bakuna laban sa COVID-19. Ipinakita na ligtas at mabisa ang mga ito habang dumadaan sa mga klinikal na pagsubok. 

Ang mga bata ay nakaramdam ng parehong uri ng pansamantalang epekto mula sa mga bakuna gaya ng mga naramdaman ng mga nasa hustong gulang. Sa mga klinikal na pagsubok, ang mga pangalawang epekto ay kadalasang banayad at nawawala nang kusa sa loob ng ilang araw. 

Para sa higit pang impormasyon tungkol sa mga bakuna sa COVID-19 para sa mga bata, tingnan ang aming Mga Madalas Itanong ng Mga Magulang/Tagapag-alaga Tungkol sa COVID-19 at ang mga Bakuna.

Anong mga pananggalang ang inilagay upang matiyak na ligtas ang mga bakuna sa COVID-19? 

Bago pinapagamit ng FDA ang mga bakuna sa publiko: 

  • Dapat subukan ng mga siyentipiko ang mga bakuna sa mga medikal na pag-aaral, na tinatawag na mga klinikal na pagsubok, na may libu-libong kalahok. Inihahambing ng mga pag-aaral na ito ang nangyayari sa mga taong nabakunahan sa mga taong hindi nabakunahan. 

  • Mahigit na 100,000 boluntaryo mula sa magkakaibang populasyon ang nakibahagi sa mga klinikal na pagsubok para sa tatlong available na mga bakuna sa COVID-19. 

  • Sinusuri ng mga siyentipiko ng FDA ang datos mula sa mga medikal na pag-aaral at sinisiyasat ang mga lugar kung saan ginagawa ang mga bakuna bago nila pinahintulutan o aprubahan ang mga bakuna para sa pampublikong paggamit. 

Kahit pagkatapos ang mga bakuna ay ginagamit na sa publiko: 

  • Mahigpit na sinusubaybayan ng mga siyentipiko ng FDA at CDC kung paano ginagawa at ibinibigay ang mga bakuna, upang matukoy ang anumang mga isyu sa kaligtasan. 

  • Masusing sinusuri ng mga siyentipiko ng FDA at CDC ang anumang ulat sa mga pangalawang epekto o reaksyon at ibinabahagi ang mga katotohanang ito sa publiko. 

Paano matitiyak na ligtas ang mga bakuna sa COVID-19? Ang mga ito ay binuo nang napakabilis. 

Ang COVID-19 ay maaaring isang bagong sakit, ngunit hindi bago ang mga bakuna.  

Mabilis na nakagawa ang mga siyentipiko ng ligtas at mabisang mga bakuna sa COVID-19 sa pamamagitan ng paglalapat ng maraming taon ng karanasan sa bakuna at mga pagsulong sa teknolohiya. 

Gayundin, ang Pambansang Instituto ng Kalusugan (National Institutes of Health) ay gumagawa na ng isang bakuna para sa coronavirus bago ang pandemya at nagamit ang karanasang iyon sa pagbuo ng isang bakuna para sa COVID-19. 

Ang mahalaga, walang sinuman ang pumutol o lumaktaw ng anumang hakbang na nakaapekto sa kaligtasan ng bakuna sa pagbuo, pagsubok, awtorisasyon, at pag-apruba ng mga bakuna para sa COVID-19. 

Aprubado ba ng FDA ang mga bakuna sa COVID-19? 

Pinahintulutan ng FDA ang tatlong bakuna para sa COVID-19 para sa biglang pangangailangan na paggamit sa panahon ng pandemya. Pinahintulutan ang mga ito para magamit lamang pagkatapos mapagpasyahan ng mga siyentipiko na natutugunan nila ang napakataas na pamantayan ng FDA para sa kaligtasan at pagiging mabisa. 

Ganap na inaprubahan ng ahensya ang Pfizer-BioNTech na bakuna para sa COVID-19 para sa mga taong nasa edad na 16 na taong gulang at mas matanda pagkatapos masusing suriin ang karagdagang datos sa kaligtasan at pagiging mabisa nito at inspeksyunin kung saan at paano ito ginawa. 

Isasaalang-alang ang mga bakuna ng mga ibang kumpanya para sa pag-apruba kung mag-aplay sila at magbigay ng kinakailangang datos sa FDA. 

Magkakasakit ba ako sa bakuna? 

Hindi ka makakakuha ng COVID-19 mula sa mga bakuna dahil hindi naglalaman ang mga ito ng virus na nagdudulot ng sakit. 

Maaaring sumakit ang iyong braso pagkatapos mong makuha ang iyong bakuna. Maaari ka rin makaranas ng mga sintomas tulad ng trangkaso, gaya ng lagnat, pananakit ng ulo, pananakit ng katawan, at pagkapagod. 

Ang mga ito ay karaniwang mga senyales na tumutugon sa bakuna ang iyong sistema ng imyuno.  Kahit na ang mga pangalawang epektong ito ay hindi kanais-nais, hindi ka totoong may sakit. At kadalasan, ang mga ito ay tumatagal ng mga ilang araw lamang. 

Ano ang mga mas malubhang epekto ng mga bakuna sa COVID-19? 

Ang mga malubhang epekto mula sa anumang bakuna, kabilang ang mga bakunang COVID-19, ay napakabihira. 

Ito rin ay labis na hindi malamang na magdudulot ng anumang pangmatagalang problema sa kalusugan, tulad ng kanser. 

Isang napakaliit na proporsyon (ni hindi umabot ng  0.0001%) ng mga nabakunahang tao ang nakaranas ng mga sumusunod sa mga oras at araw pagkatapos ng pagbabakuna ng isa o higit pa sa mga bakuna: 

  • Anaphylaxis—isang reaksiyong alerhiya na, kung mangyari ito, ay malamang na mangyari sa loob ng ilang minuto pagkatapos ng pagbabakuna. Inihanda ang mga lugar ng pagbabakuna upang pangasiwaan ang anumang mga bihirang kaso ng anaphylaxis na magaganap. 

  • Myocarditis at pericarditis—dalawang uri ng pamamaga sa puso na, kung mangyari ang mga ito, ay malamang na mangyari sa loob ng ilang araw pagkatapos ng pagbabakuna. 

  • Guillain-Barré syndrome—isang bihirang autoimmune disorder na, kung mangyari ito, ay malamang na mangyari sa loob ng unang dalawang linggo pagkatapos ng pagbabakuna. 

  • Thrombosis Barré syndrome—isang napakabihirang kondisyon ng pamumuo ng dugo, na kung mangyari ito, ay malamang na mangyari sa loob ng unang dalawang linggo pagkatapos ng pagbabakuna. 

Kung mangyari ang alinman sa mga hindi malamang na reaksyong ito, alam ng mga health care provider kung paano ito gagamutin. 

Ang katotohanan na alam natin ang mga napakabihirang kasong ito ay nagpapakita na ang mga sistema ng pagsubaybay sa kaligtasan ng bakuna ng FDA at CDC ay gumagana at nasusubaybayan ang kahit na pinakabihirang mga reaksyon. 

Ligtas ba ang mga bakuna sa COVID-19 para sa mga taong buntis, gustong mabuntis, o nagpapasuso? 

Oo. Maaaring maprotektahan ka ng pagpapabakuna para sa COVID-19 laban sa matinding karamdaman mula sa COVID-19 at makakatulong na mapanatiling ligtas ang iyong sanggol. 

Ang COVID-19 ay maaaring isang mapanganib na sakit sa panahon ng pagbubuntis at nagpapataas ng panganib ng preterm na kapanganakan. Maaaring mapataas nito ang mga panganib para sa iba pang masamang resulta ng pagbubuntis. 

Hindi humahantong sa mga komplikasyon ang pagbabakuna laban sa COVID-19 sa panahon ng pagbubuntis.  

Wala ring katibayan na ang anumang mga bakuna, kabilang ang mga bakuna sa COVID-19, ay nagdudulot ng pagkabaog na mga problema sa mga babae o lalaki. 

At walang dahilan upang ipagpaliban ang pagpapabakuna kung ikaw ay may regla. 

Inirerekomenda ng CDC ang pagbabakuna para sa COVID-19 sa lalong madaling panahon para sa lahat ng taong buntis, sinusubukang magbuntis, gustong mabuntis balang araw, o nagpapasuso. 

Ano ang nasa mga bakuna para sa COVID-19? 

Bukod sa aktibong sangkap (isang molekula na may mga tagubilin para sa iyong mga selula), naglalaman ng tubig, asukal, at asin ang lahat ng tatlong available na bakuna. 

Depende sa kung aling bakuna ang makukuha mo, maaari rin itong naglalaman ng mga asido, alkohol, taba, o mga pampreserba. 

Iyan ang lahat ng mga sangkap

Paano gumana ang mga bakuna sa COVID-19? 

Ang mga bakuna sa COVID-19 na nasa Estados Unidos ay nagbibigay sa iyong mga selula ng mga tagubilin upang gumawa ng protina tulad ng matatagpuan sa ibabaw ng coronavirus, na tinatawag na spike protein. 

Nakikita ng iyong sistema ng imyuno ang spike protein bilang isang sumasalakay na mikrobyo at tumutugon ito sa pamamagitan ng paglikha ng mga selula na handang kilalanin at atakihin ang coronavirus kung ikaw ay nalantad dito. Ngunit hindi ka kailanman nalantad sa totoong virus, kaya hindi ka magkakasakit. 

Kapag gumawa ng spike protein ang iyong mga selula, masisira ang mga tagubilin, at mapupuksa ng iyong katawan ang mga ito. 

Hindi nagbabago o nakikipag-ugnayan ang mga bakuna sa iyong DNA sa anumang punto. 

Pagiging mabisa ng bakuna 

Gaano kabisa ang mga bakuna sa COVID-19? 

Lahat ng ginagamit na bakuna sa COVID-19 ay napakabisa.  

Higit sa 90% ang pagkabisa ng mga ito laban sa matinding karamdaman, pagkaka-ospital, at kamatayan dahil sa COVID-19, kabilang ang mula sa variant ng Delta. 

Bakit ako dapat magpabakuna kung maaari pa rin akong mahawahan ng COVID-19? 

Mas mataas ang iyong pagkakataong magkaroon ng COVID-19 kung hindi ka nabakunahan kaysa kung ikaw ay nabakunahan. Mas malaki rin ang posibilidad na magkasakit ka nang malubha kung hindi ka nabakunahan at magkaroon ng COVID-19. 

Kung ikaw ay ganap na nabakunahan at ang virus ay pumasok sa iyong katawan (nahawahan ka), mabilis na makikilala ng iyong sistema ng imyuno ang virus at pigilan ito sa paggawa ng tunay na pinsala. 

Kaya naman karamihan sa mga taong nahawaan ng COVID-19 na nabakunahan ay walang mga sintomas o banayad o katamtamang lamang ang mga sakit. 

Halos lahat ng nagkakasakit, nangangailangan ng ospital, at namamatay mula sa COVID-19 ay hindi nabakunahan. 

Pipigilan ba ako ng mga bakuna sa COVID-19 na makahawa sa iba? 

Binabawasan ng mga bakuna sa COVID-19 ang posibilidad na makuha mo ang COVID-19 o makahawa ka sa iba. 

Ngunit kung nahawaan ka ng isang napaka-nakakahawang variant, maaari mong ikalat ang virus sa iba, nabakunahan ka man o hindi. 

Iyon ang dahilan kung bakit ang lahat ng nasa mga lugar kung saan malaki o mataas ang transmisyon ng komunidad ay dapat magsuot ng mga maskara sa loob ng mga pampublikong lugar—kahit na ang mga taong nabakunahan. 

Kailangan ko bang magpabakuna para sa COVID-19 kung nagkaroon na ako ng COVID-19? 

Oo. Maaaring magkaroon ang mga tao ng COVID-19 nang higit sa isang beses, bagama’t hindi ito karaniwan. Pinapalakas ng bakuna ang iyong kaligtasan sa sakit upang mabigyan ka ng mas mahusay na proteksyon pagkatapos mong magkaroon ng COVID-19. 

Gayundin, ang mga taong nabakunahan ay may mas mababang panganib na maikalat ang virus sa iba. Napakahalaga nito dahil sa mga panganib sa mga taong hindi nabakunahan mula sa mga variant na lubos na nakakahawa. 

Ano ang maaari kong gawin pagkatapos akong mabakunahan? 

Kung ikaw ay ganap na nabakunahan, magagawa mo ang marami sa mga bagay na ginawa mo bago ang pandemya. 

Upang makatulong na maiwasan ang pagkalat ng nakakahawang Delta variant, patuloy na magsuot ng maskara sa loob ng mga pampublikong lugar sa mga lugar na malaki o mataas ang transmisyon ng komunidad.  

Dapat ding sumunod sa mga batas, tuntunin, at regulasyon ng pederal, estado, lokal, tribo, at teritoryo ang mga nabakunahan at hindi nabakunahan. Kabilang dito ang mga pag-iingat sa kaligtasan para sa: 

  • Pampublikong transportasyon 

  • Mga paliparan at eroplano 

  • Mga lokal na negosyo 

  • Mga lugar ng trabaho 

 

Huling Sinuri ang Nilalaman: Enero 7, 2022